گروه تئاتر«مکتب» که مدت کوتاهيست شکل گرفته است، اين روزها نمايشي را با عنوان«شمشير و باد و شلا ق» روي صحنه دارد که از جنبه هاي گوناگون قابل بررسي و تحليل است.
اين گروه که به همت حوزه هنري استان تهران و تلا ش هاي قابل تمجيد حجت الله ناظري شکل گرفت، چندي پيش نمايشي را با عنوان«طفل و تير و تشنگي» در باره حضرت علي اصغر عليه السلا م توليد کرد و اينک نيز نمايشنامه اي با قلم هنرمند جوان و خوش فكر، انوش معظمي و با کارگرداني حجت الله ناظري در مرکز توليد تئاتر و تئاتر عروسکي کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان روي صحنه آورده است که درباره شخصيت حضرت قاسم بن الحسن عليه السلا م و با شيوه زنده، سايه و ميله اي اجرا مي شود. «شمشيرو باد و شلا ق» تلا ش مي کند با انواع نوآوري ها در متن و اجرا، فضايي نوين در بيان نحوه شهادت حضرت قاسم عليه السلا م براي کودکان و نوجوانان و علا قه مندان و مخاطبان تئاتر عروسکي فراهم نمايد و بايد گفت تا حدود زيادي در اين زمينه موفق بود است، موفقيتي که اميد است با توليد سومين نمايش از اين دست، سه گانه اي کامل باشد. مخاطب در اين نمايش و از زبان«شمشير» و «باد»، مظلوميت هاي حماسه کربلا را مي شنود و البته «آب» نيز به سخن مي آيد و از تلا ش خود براي رسيدن به لب تشنگان عاشورايي پرده بر مي دارد، بنابر اين مي توان گفت شايد عنوان«شمشير و باد وآب» براي عنوان نمايشنامه مناسب تر باشد.
به هر حال اين نمايش در مدت زماني مناسب و با ريتمي مناسب، گوشه اي از حماسه منحصر به فرد کربلا را به تصوير مي کشد و آنگونه پيش مي رود که وقتي تمام مي شود، تماشاگر همچنان منتظر ادامه نمايش است و اين يکي از نقاط قوت اين تئاتر عروسکي است. به نظر مي رسد اين قوت حاصل تلا ش همه دست اندرکاران نمايش اعم از عروسک گردانان و صدا پيشه هاست و البته ساير عوامل نيز در اين موفقيت نقش ايفا کرده اند به ويژه سارا بني صدر در مقام عروسک گردان که نسبت به سايرين، تلا ش زائد الوصفي دارد وتلا ش اوست که صحنه حکايت نفس قاتل حضرت قاسم را به يکي از برترين قسمت هاي نمايش تبديل کرده است.
همچنين تلا ش هاي محمدرضا شاملو فرد به عنوان طراح نور و يکي از تلا شگران مرکز تئاتر عروسکي کانون قابل چشم پوشي نيست، مرکزي که با مديريت جديد خود، آينده اي روشن تر و پراميدتر را در توليد تئاتر عروسکي و تلا ش براي از بين بردن فاصله تئاتر آموزشي و مراکز آموزشي و تلفيق بيش از پيش آموزش و نمايش نويد مي دهد.
«شمشير و باد و شلا ق» نسبت به «طفل و تير و تشنگي» در طراحي عروسکي گامي رو به عقب برداشته اما در نمايشنامه گامي رو به پيش دارد، اگر چه توجه نمايشنامه به اينکه «هر روز مي تواند عاشورا و هر زمين، مي تواند کربلا باشد و القاي اين نکته به مخاطبان مي توانست نمايشنامه وزين تري را رقم بزند.
همچنين استفاده از صورتک براي «آب» تمهيدي نامناسب در اجراي اين نمايش به حساب ميآيد و البته و برخلاف آن، استفاده از حباب هاي رنگي در هنگام شهادت حضرت قاسم «ع» تمهيد زيبايي بوده است.
در عين حال تمهيد نمايشنامه نويس براي شروع پر شور و حرارت نمايش و بيان اين نکته که ديدن يک نمايش پرانرژي و شاد، حق همه علا قمندان تئاتر عروسکي است ولي تفاوت نمايش «شمشير و باد و شلا ق» و مناسب بودن آن براي ايام عزاداري، اين را مي طلبد که تماشاگران در فضايي آرام نمايش را دنبال کنند، تمهيد قابل توجهي است و در کنار آن، بي توجهي دست اندرکاران نمايش به اشتباهات تايپي موجود در بروشور و پوستر نمايش، ديگر نکته منفي قابل بيان است.
کوتاه سخن آنکه شايد بتوان گفت توليد تئاتر براي قشر کودک و نوجوان، از دشوارترين فعاليت ها در هنر نمايش است و امکانات اندک و ناچيز کارگاه هاي ساخت عروسک، اين دشواري را دو چندان مي کند.
با اين حال، هنوز هستند اقليتي که با درک اهميت هنر و ماندگاري آن به ويژه در عرصه تئاتر عروسکي که با مخاطبان کودک و نوجوان و آينده سازان جامعه سر و کار دارد، چراغ اين حرکت خداپسندانه را روشن نگه داشته اند. بديهي است ما اهالي رسانه و همچنين برنامه ريزان عرصه فرهنگي به ويژه در آموزش و پرورش مي توانيم همراهي خود را در اين حرکت نشان دهيم و باعث تداوم و پويايي آن شويم.
«تئاتر عروسکي خياباني» در کنار «تئاتر عروسکي در مدرسه» مي تواند در پويايي اين حرکت نقش آفريني کند، تا جايي که اگر «زنگ تئاتر» هم در مدارس نداشته باشيم، بتوانيم با فعال سازي «زنگ هنر» - که اکنون ساعتي منفعل در مدارس تلقي مي شود - و تقسيم آن به دو ساعت و زنگ «هنر نظري» و «هنر عملي »، با استفاده از همين امکانات موجود و البته برنامه ريزي بلند مدت، زمينه را براي فعال سازي نقش قابل توجه «هنر» به ويژه «هنر نمايش» در امر خطير «آموزش» مهيا کنيم. اميد است مربيان و معلمان زحمتکش در اين ايام ماه محرم، زمينه را براي استفاده دانش آموزان و نونهالان از نمايش ارزشمند «شمشير و باد و شلاق» در مرکز تئاتر عروسکي کانون پرورش فکري در پارک لاله فراهم نمايند. چنين باد.